Category Archives: Pfalz und Pfälzisch

Annerie Zeit, annerie Welt

Hermann Settelmeyer – Preisträger beim “Pälzer Prosa Preis 2025”

Von Hermann Settelmeyer (Lingenfeld)

Krottebrieh hämmer gsaacht zu dem Wasser, wu sich in unserm Weiher bräät gemacht hot. Des war noch stark unnertriwwe. Heit deten se en Stacheldrohtzaun zieche um des Baggerloch, dass känns ach blouß in die Neh käm. Finf Zentimeter unner de Owwerfläch hoscht die Hand nimmie gsähne. Was solls, mer hän e Schwimmbad ghat, uns die Zeit vertriwwe un versucht, schwimme zu lerne. Des Wasser hot mer sich mit Fisch, Frösch, Krotte, Schlange, verschiedene Sorte Schilf un e paar Schlingplanze gedäält un den Ausschlach mit route Pepple hoscht blouß äämol kriecht, dann warscht immun.     

Net immun wore bischt geche Wasser selwer un do draa war jetzt tatsächlich net de Dreck schuld. Känner vun uns Buwe vun siwwe, acht Johr hot schwimme kinne glei nooch em Kriech, mit dene scheiß Jabos hoscht jo nimmie aus em Haus gekinnt un schun gar net zwää Kilemeter weit iwwers freie Feld laafe an de Weiher. Also simmer jetzt zu zeht, fuchzeht drei Meter vum Ufer weg gstanne un hän versucht nauszugleite, dass mer e bissel Gfiehl kriechen, wie Wasser tracht. Dann hämmer uns Meter fer Meter weiter vum Rand weg getraut un en Schwumm ausprowiert, wu mer ganz schnell klänne Bewechunge macht vor de Bruscht. Hundstrappler hämmer des genennt. Es hot gholfe, dass mer sich e paar Meter iwwer Wasser hot halte kinne, dann war mer kaputt.   

Dann isch er kumme, mein Daach. Nadierlich häwwich genau sou gut gewisst wie alle annere, dass direkt am Ufer mitte im Flache e Loch isch, awwer ich häb afach net ufgebasst, bin neigedappt, war sofort mit em Kopp unner Wasser un häb gschluckt. Do hot mer ach kän Hundstrappler mäh gholfe. Während ich schun s dritte Mol unnergange un widder houchkumme bin, häwwich drauß am Ufer e paar greßere Buwe sähne sich de Bauch halte un halwer kaputtlache iwwer des Schauspiel. Endlich isch awwer doch de Hamann mit ämme elegante Koppvor zu mer durchgetaucht un hot mich rausgezoche. Vielleicht e halwie Stunn war ich uf em Bauch geleche un  häb Wasser ghuscht, bis ich widder einichermaße normal häb schnaufe kinne. Abghalte vum Weiher hot mich des net, am negschte Daach war ich widder drin un häb jetzt äfach e bissel besser ufgebasst. Erfahre hot dehääm nadierlich niemand was. Wammer middaachs fort sin, hot unser Mutter als selbschtverständlich aagenumme, dass mer owends widder gsund häämkummen. Dodebei hots ach bleiwe selle.

Es war äach e annerie Zeit, fer uns Kinner ganz frieh e Zeit vun Selbschtännichkeit un vun ännere uuglaubliche Freiheit, ämme Freiheitsdrang, wu heit noch in uns stickt. Werklich bassiert isch zum Glick nie was Ernschtes, mer hän schun frieh gelernt, fer uns selwer zu sorche, uf uns ufzubasse un uns zu helfe. Wannd guckscht, wie mer de Klänne heit bis in letschte Eckle allews dausendmol vorsaacht un vorschreibt, muscht dich wunnere, dass vun uns domols iwwerhaupt änns iwwerlebt hot.  Richtich schwimme lerne häwwich iwwrichens ach noch, e Johr speeter im Urlaub bei de Herxemer Dante im Waldschwimmbad, wud bei genunk Leit hoscht abgucke kinne, wies geht. Des Wasser war sou klar, dassd sogar en Stää unne uf em Bodde hoscht gsähne liche un uftauche kinne.

E scheens Alter

Angelika Futterer – Preisträgerin beim “Pälzer Prosa Preis 2025”

Von Angelika Futterer (Bruchsal)

Manchmol, do sin sich d’Leit – wann ebber Elders gschdorwe isch – so ebbes vun oinich, dass dessjeenich „e scheenes Alder“ ghat hedd… dass i me schun efders mol gfroogt hab, was dess eigendlich isch: „e scheens Alder“ (?)

Ob ma dess bloß zahlemäßich sehe kann? Un dann hot’s doch mol an’emme scheene Dag en Oalass fer me gewwe, wu i gedengt hab, dass i do derre Sach‘ näher kumme kennd: ‘S war e Ei’ladung zu’me 99. Geburtsdag … demm vun de Klärle nämlich, wu ganz viel eldere Leit ei’glaade ware … grad a aus de Nochberschaft … De Fritz vun sellere – a ball 90 – war a debai. Kaum dass’er em Dierrahme zu seh war, henn sich schun e paar vun denne alde Gsichder vun de Gradlierrunde uffg’hellt …

Zum Klärle nämlich, wu an demm Dag nadierlich bsunners schee rausgebutzt newwer ihre ukrainische Pflegern, de Nila, uff’m Konnäbee gsesse isch, hot er sich leis un langsam vun hinne oagschliche … e scheeni oanzelni dungglroodi Ros‘ in de Hand….un hot dann mit derre em Klärle vun hinne iwwer de Kopf sachde vor de Nas rumgweddlt – un dess so lang, bis’si e bissl ‘s Gsicht verzo(r)e hot un bloß noch mit de Aiglen glacht …

Wie e jungs Mädl hot si dann ausgseh‘ – so ebbes kann’s a mit 99 noch gewwe! ‘S Klärle war sowisso noch e scheens Frääle fa dess Alder, wu immer viel uff sich ghalde hot: die hot mit 95 noch Yoga-Kopfschdänd mache kenne un beim Middagskaffee hot si immer bloß oi Schdiggl Kuche gesse weg’m Figierle. Un ehre Fußnägglfarb heit … dess Dungglrot, wu’ere d’Nila druffgebenslld ghat hot , war wie dess vum Fritz seinere Ros‘…(!) Ow’er verschosse war en si, de Fritz, odder bei so Sache hald immer en ganz Gnitze? Waiß ma’s? Beim Middagesse in de Wertschaft hot’er awwer e anneri, e ganz resoludi Fraa als Dischnochbern ghat: a schun 95, awwer mit’erre Glebber wi’me Schwert. Die hot immer widder devu gschwätzt, wie gärn si domols schaffe gange wär … bei de Schdoov en Brusl in de Kasern‘ wär se gwest in de Glaijder-Ausgab … un dass si do am liebschde heit noch schaffe ded, wa’ma si glosst hedd … „Un…“, unnerbricht si do dann de Fritz, „…ware eier Glomodde a so verlaust wi unseri sellemols?“ Mit derre Froog hodd‘ere dann glatt de Rang am Disch abgekaaft … dess war dess, wu er verzehle gwollt hot, do war’er jetzt ganz in sei’m Element… Noneddemol 17 Johr wär’er alt gwest un hedd nonet viel vum Grieg un’em gonze onnere Elend mitgriegt ghat… Zuledschd als gloaner Bu, wi si d‘ jiddische Sinnagooge oagezindt ghat henn, hedd’er vun sei’m Vadder gsagt griegt: „Siehsch Bu…dess isch jetzt de Oafang vum End…dess wärre mer noch schwer bieße misse …!“

Un donn hedd er, de Fritz, mit sechzehnerhalb noch em ledschde Griegsjohr de Schdellungsbefehl griegt un ma hedd ihm< un annere junge Kerl zerscht mol – genau en derre Brusler Kasern‘- so ganz verlausts un verwanzts Glamoddezeigs ausghennicht, wu hinne un vorne net gebassd hedd un beim oane viel zu groß und beim annere viel zu gloj ausgfalle wär… Awwer wegge so ebbes hedd ma domols net lang rumgmacht… un sie, d’junge Kerlen, oifach mit dem Zeigs en Grieg gschickt … ‘s „Vaterland“ verteidiche bis zum geht nimmeh … Un dess war so lang, bis sie dann irgendwu owwe an de Saale vun de Ami gfange gnumme worre wäre… Un wi’er dess grad verzehlt, de Fritz, stenn’m sei Au’e voll Wasser: „…un donn, donn sin si hergonge un henn uns gezwunge, mit ehne zomme em Russ‘ entgeje zu laafe… En Furth em Wald on de tschechisch‘ Grenz‘ isch der donn uffgedaucht … un all mer junge Kerle sen donn vun de Russe immer weider Richdung Oschde gedriwwe worre …. Un donn … johrelang nimmeh hoamkumme…oh je…!!!“ Do muss er dann e Paus mache em Schwätze un dief Luft hole…

‘S Middagesse em Clubhaus war vorbei, dehoam im Haus vun de Jubilarin isch weidergfeiert worre mit Kaffee un Kuche un Wei‘ un Bier un Brezzl un Schnäps, wu dann de Fritz fachmennisch all durchbrowiert hot un sei Rootschläg dezu gewwe…Wie’s dann awwer immer meh uff de Owend zugange isch un Brezzl fascht all ware, hot sich oans ums oanner uff de Hoamweg gmacht … de Fritz isch fascht als Ledschder uffgschdanne. Er hot’s jo a net weit ghat un grad bis ens Nochberhaus laafe misse … awwer fascht haww i gmoant, er wollt net wirklich hoam … (?) „Alla donn !“ ruft er uff oimol, un schun war’er bloß noch vun hinne zu seh mi’m lingge Arm un de Hand owwe in de Luft, was’m wumeeglich noch e besseri Wegschdeier gewwe ghat hot. I haww’em noch e Weil‘ nochgeguckt, wi’er leicht gschwankt isch, awwer irgendwie doch schnurschdracks uff sei Hausdier zu … Was hot’er vorher noch zu’mer gmoant ghat…? Dass’er jetzt in’ne Haus nei misst, wu elf Better (!) drin schdenn un wu iwweraal mol Leit dringlegge wäre … er selwer awwer halt jetzt immer bloß oans devu brauche ded…

Hoamzuus em Audo newwer mei’m Mann haww i lang nix schwätze kenne … I glaab, i hab me immer noch gfroogt, was dess isch: „ e scheens Alder“… (?)

Es werd duschber

3. Platz nach der Publikumswertung: Rudy Kupferschmitt aus Ludwigshafen beim “Pälzer Prosa Preis 2025”.

Von Rudy Kupferschmitt

Er ziegt sisch miehselisch die Drebb nuff. Seid emme Johr war er nimmi drowe. Im Schloofzimmer vumm Balkon runner hott mer die bescht Sischt iwwer die gonze Gäärde, vor allem jezz, wann die Bääm kää Laab henn. Do sieht mer wie iwweraal die Woinachtslischder ogehen.

Es is bidderkald, die Sunn hott de gonze Dag gschiene un jezz, wu se weg is, konnscht em Termemeder beim runnergäh zugugge. Endlisch mol widder en rischdische Winter. S Nochberhaus grad newwe dro is verkaaft, de Andres is vunn heid uff moije dod gewest, owens ins Bedd gange un moijens nimmi wach worre. Wie mer sisch des so winscht. Soi schääne Lischder sinn nimmi do, alles blinkt un blenkt, wie im Rotlichtverdel. Oi un aus un rod un grie.

De Sandkaschde un die Bambelschdang im Gaade sieht er grad noch so. Is halt arg verwildert, seid ers nimmi schafft. Er määhnt, es Gegrisch vunn soine Kinner zu here, wann die im Sand un im Matsch gschbielt henn. Was hott die Emma als gschennt, wann die zwä vunn owe bis unne oigsaut waren. Er hott se immer beruische misse: „Jo losse doch, die Kinner henn ehr Frääd.“ Grusselbeere un Kannsdrauwe wachsen schunn long känni mehr. Des Schmersel, wu soi Emma als gekocht hott, geht em ned aus em Kobb. So ebbes Gudes hott er seid dort nimmi gesse. Gonz hinne im ledschde Egg schdehen noch die zwä Liegeschdiehl, wu er mid de Emma im Summer so gern ghoggt hott, wanns am Owend abgekiehlt is un die erschde Schdern uffgange sinn.

Er dreht sisch rum un guggt schnurschdrags uffs Hochzischbild, wu immer noch uff em Nachdisch vunn de Emma schdeht. Soin Bedd henn se schunn vor zwä Johr nunner gschafft, dass er ned jeden Dag die Drebbe schdeige muss. Vorbei an de Kinnerzimmer, wu bloß noch Rumbelkammere sinn, gehts widder zu de Drebb.

Nummerzus schafft er des bloß noch, wann er sisch setzt un uff em Bobbes Drebb fer Drebb nunnerrutscht. Es Eßzimmer uhne Disch un Schdiehl, bloß midde drin des Bedd. Die schää Oirischdung is dernedewege in die Garasch gerohmt worre. E Audo hott er jo schunn johrelong nimmi. Es ledschde Fescht, wu se im Wohnzimmer gfeiert henn, war soin finfesiebzischde. Do hott die Emma noch gelebt, wann se a schunn grong wa. Des is jezz zwelf Johr her. All waren se do gewest, die Lisa mid ehrm neischde Froind – sie hott en Lewensabschnittspartner ghäße. Was die schunn an Lewensabschnidde hinner sisch hott, des geht uff kää Kuhhaud. Awwer fer Enkelkinner hotts nie gelongt.

Un nadierlich war de Thomas do, mid soim Freund – heid is es soga soin Mann – awwer mid Enkelkinner wars halt a nix. Selde, dass er soi Kinner noch sieht, de Thomas lebt in de Schdaade un die Lisa, hott sisch in Berlin e Nescht gebaut. In de Kisch hott des Mädsche vunn de Sozjalschdazjon soi Pille gerischt fer die gonz Woch. Es Esse, wu gebrocht werd, schdeht noch verpaggt do. Heid hott er kään Abbedid.

Ja, un de Moije wa soin Betreuer do. Die Sozjalschdazjon hett Engpäss iwwer Woihnachde, die kennden ned jeden versorge un deshalb hett er fer misch iwwer die Feierdage e Korzzeidpfleg organisiert. Schää, hab isch gsaat. Wehre kann isch misch sowieso ned. Wann isch ne sag, dann schdeht de Hussier mid zwä Bolezischde vor de Deer un schafft misch fort. De Maglerverdraag zum Verkaaf vumm Haus hett an de Betreuer gäh solle. Is awwer halt zufällisch an moi Adress gschickt worre. Der laaft ab em erschde Januar.

Er is jo sowas vunn fürsorglisch, moin Betreuer. Friehr hotts ghääße, du bischt endmindischt, awwer so Ebbes kann mer jo heid nimmi bringe. Des hert sisch jo umenschlisch o. Heid werd mer betreut. Er geht die Hinnerdeer naus, muss uffbasse, dass er ned schdolbert. Endlich kann er sisch falle losse in den alde Liegeschduhl, fehlt bloß die Emma newedro. Wie die jung Verliebte henn se an denne Summerowende do ghoggt un Händsche ghalte. Un im Auguscht henn se noch de Schdernschnubbe geguggt. Heid solls a Schdernschnubbe gewwe, hott in de Zeidung gschdanne vumm 13. uff de 14. Dezember. Soi Hand greift niwwer. Un vunn Minud zu Minud werd die kalt Schduhllehn wärmer un wärmer.

Er sieht em Nochber soi Woihnachtslischder. Oi un aus un rod un grie, oi un aus un rod un grie, oi un aus un rod un grie, oi un aus un rod un grie, oi un aus un rod un grie,oi un aus.

Pesch g’habbd

Der zweite Preis beim “Pälzer Prosa Preis 2025” ging laut Publikumsjury an den Text “Pech g’habbd”

Von Margit Wippel (Neustadt-Haardt)

Als Wutzel morgens uffgewachd iss, hodd’s glei gschbierd: Heid iss en ganz besunnere Daag in soim Leewe! Heid werd ‘s sisch midd aller Krafd dodevor oisetze, mol e bisselsche mehr vunn de Weld zu seje. Nedd bloos immer im Schdall bleiwe wie die annere Wutze. Die sinn, dess glaabd zumindeschd ‘s Wutzel, ihm selbschd haushoch unnerleege, nedd bloos vumm boddie her g’seje, nä, a vumm Kobb her.

Des kleene Wutzel hodd nämlisch uffgebassd unn gemergd, dass ab unn zu so en kleene digge Monn midd n’em Kaschdewache uff de Hof kummd. Der suchd sisch dann die große, digge Sei aus, unn die nimmd er donn midd. Wahrschoinlisch uff e großie Rees, voller Abenteuer. Uff jeden Fall is kä Sau mehr zuriggkumme, denne hodd’s wohl all so guud g’falle, dass se nimmi zurigg in de Schdall wollden. Beschdimmd hänn die a guud zu fresse griggd, vunn dem Digge – Geld hodd der, dess hodd mer glei g’seje.

Sischer hodd er a e großes Haus, odder e Schloss, nadierlisch a en schäne Parg, Swimmingpool, Sauna, alles! Do sinn die Schwoine naddierlisch gern gebliwwe! Känns wolld zurigg – klar!

Unn heid will des Wutzel alles saumäßische due, um en Platz im Transborder zu krigge. De kleene, digge Monn hodd’s bis jezd nedd emol beachd – ‘s muss en Plan her! Des Wutzel hodd sisch e ganz großie Sauerei ausgedenkd:

Uff de große Mann zulaafe, im Schwoinsgalobb – bremse – Rad schlaache – Männsche mache – unn, unn, unn.

Dann: De große Monn is gebläddeld, unn werd ohne des talendierde Wutzel nedd faare wolle. Unn genauso werd’s gemachd!

De kleene digge Monn war wie immer pingdlisch do. ‘s Wutzel hodd soford Ohlaaf genumme – Schweinsgalopp direggd uff denn zu, hodd dann awwer im Iwwereifer zu schpeed gebremsd. Wie en Sagg Droggefudder isser umg’falle,de kleene digge Monn, unn nimmie vunn alläh hochkumme. Zwä Sanidäder hänn em uffg’holfe – hänn en in de Reddungswache noi unn sinn midd em ford g’fahre.

Pesch g’habbd, Wutzel!

Dorfdisco am Dunnerschberg

Sieger beim ersten “Pälzer Prosa Preis”: Cornelius Molitor aus Kaiserslautern

Von Cornelius Molitor

“Die nächste Scheibe ist schon etwas äldä …” horre gsaat, de Udo, un dann is “Moviestar” geloff. Die Määd hun gequiekt vor Frääd un ahgfang se danze. Nur die Määd! Paarweis, Danzhaldung, Discofox. Meer Männer hun grundsätzlich net gedanzt, weil do hett merr sich jo ferr alle Zeide blamiert vor seine Kumbel. Meer sin de ganze Ohment mit unserm Colabier an de Thek gestann un warn uns ähnich, dass Pink Floyd un Santana viel besser sin wie der Quatsch, wo de Udo als do uffleet.

Em Udo sei Vadder war de Wärrt vun de “Bierschänk”. Der hot sellemols im Nähwezimmer ferr uns Junge e Disco ingericht. Nix Großardiches, bloß e paar Disch un Stiehl um die Danzfläch, e Thek un e Flibberaudomat, wo immer kabutt war. Alle Samschdaa Ohment war merr dort. Wo hedde merr dann ah sunscht solle anne? Un vor allem: wie? De Ähnzich, wo schun e Mofa hatt, des war de Riebseggel Dieder, der war e bissje älder wie meer Annere.

De Udo war de Discjockey un is sich vorkumm wie de Ilja Richter aus em Fernseh. Viel Schallpladde hatt er net, deswäh horre de “Moviestar” an so me Ohment ah glei e paar Mol gespielt. Die Määd warn jedesmol begeischdert. Was ah noch efder geloff is, war “Lady Bump”. Dodezu sin die Määd als enunner in die Knie, dann werre nuffer un hun sich nanner me’m Bobbes ahgestubbt. Des Lied war genauso bleed wie die annere ah, awwer wennischdens hadde meer Männer do ebbes se gugge.

Ganz besonners gern hun ich jo als des Schäffler Gabi aus de Keesgass ahgeguggt. Die hot ah so komisch serickgeguggt, wie wann ich re ah gefalle deet. Se ahsespreche hun ich mich awwer net getraut. Iwwerhaupt: wann die vun meer ebbes wollt, do hatt se gefällichst zu meer se kumme un mich ahsespreche! Ähmol hot se des ah gemacht. Do is se riwwerkumm an die Thek un hot werre so komisch geguggt. “Danzsch de mo mit?” hot se mich gefroot. Ich hun in dem Moment kää Ton erausgebrung, hun se bloß dumm ahgeglotzt un mich dann rumgedreht zu meine Kumbel. Es Gabi hot e roder Deetz kriet un is werre ab. Mei Kumbel un gelacht un merr uff die Schulder gekloppt. “Die dumm Tudd!” hot ähner gemähnt.”Ahjo,” hun ich gsaat, “was bild dann die sich in?”

Manchmol sin ah die Schobbeschligger aus de Wertschaft riwwerkumm. Die warn schun zimmlich alt, e paar schun iwwer Dreißich. “Was wollen dann die alde Säck noch in de Disco?” hummer uns do als gefroot. “Warum hoggen die dann net dehääm bei de Fraa un guggen de Rudi Carrell?”. Die sin awwer bloß als in de Deer stehegeblibb, die Alde, hun veständnislos de Kopp geschiddelt iwwer uns Junge un sin dann werre niwwer. Wer alsemol ah noch kumm is, des warn die Ami, wo uff em Dunnerschberg stationiert warn. Die warn arisch beliebt bei unsere Määd, weil die hadden Geld – un gedanzt hun se ah. Meer hun se gehasst! Jetz war’s awwer net so, dass meer Männer iwwerhaupt net gedanzt hedden. Wann als es ähnzich veninfdiche Lied vum ganze Ohment geloff is, do hummer dann ah e bissje in de Knie gewippt un mit de Kepp gewaggelt. Un beim Refräh vun dem Lied hummer unser Colabier in die Luft gehall un gesung: “Smoug on se Woooder … la-la-la-la-laha!”. Mäh vun dem Text hummer net gekennt.

In de Nacht simmer dann häämgedappt, all e bissje dummelich vun denne zwää Colabier, wo sich jeder de ganze Ohment geleischt hot. Merr hun iwwer die Määd geredd un warn iwwerzeucht, dass die uff so hadde Männer wie uns jo eigentlich voll abfahre missden. Als Beweis ferr unser Männlichkeit hummer alle paar Meder uff’s Trottwa gespauzt. Wann ich heit so serickdenk, do mähn ich, dass merr uns doch ganz schää iwwerzwerch drahgestellt hun, als junge Kerl sellemols. Ganz besonners ich gähniwwer dem Schäffler Gabi. Also net, dass ich dere immer noch nohtrauere deet, die is jo ah schun e aldie Fraa jetz. Ich mähn awwer, dass merr bei de Määd noch besser ahkumm weern, wammer alsemol mit ne gedanzt hedden. Weil zum Beispiel, wann die Ami kumm sin, do hun die Määd schun als iwwer de Äh orre Anner vun denne gsaat: “Gugg emol, wie schää der danze kann!”. Dass awwer mol Ähnie iwwer mich gsaat hett: “Gugg emol, wie schää der Colabier trinke kann!” – des is net so oft vorkumm. Genau genumm: eigentlich gar net!