Schlagwort-Archiv: Pennsylvania German

‚S KATZ DEITSCH SCHTICK

Heit kammer en latt lese im neie un im alde Land vum Sam Mullet, un ass er un sei Leit ins Bressend geh misse, weil sie annere Amish in Bergholtz der Baard abgschnidde henn. Der Mullet hot 15 Yaahr grickt fer ebbes, ass sie „hate crime“ heesse. Awwer mer welle net zu viel schwetze vun sell. Die Faasnacht iss neegscht, un mer welle net vergesse, ass die alte Pennsylvaanisch-Deitsche aardlich gfeiert henn seller Daag? Wer weess noch, was es meent, wammer „die Faasnacht“ odder „die alt Faasnacht“ waar fer en ganzer Daag? Do kennt dihr lese vun sell:

Faasnacht

Was waar’s doch als en Luscht gewest,
Wann’s g’heesse hot, die Faasnacht kummt;
Mer hot sich g’freet schun wochelang,
Gepiffe, g’sunge un getschumpt;
Die Mammi hot ehm lengscht gedrillt:
„Nau, Buwe, schaffen Oier bei,
Wann’s Faasnacht Kuche gewwe soll,
Do missen latt vun Oier nei.“

Noh iss mer naach der Scheier ab,
Uff’s Schtroh un Hoi, uff’s Welschkannlaab,
Un g’sucht, eb’s aryets Oier hett –
Mer waar ganz zu mit G’frees un Schtaab.
Un wammer noh eens g’funne hot,
Was hot mer g’scharrt fer naach em Haus.
„Do, Mammi, iss eens, nemmt’s noch meh? –
„Ya, Buwe, schunscht gebt’s schur nix draus.“

Wann als der Daag ball kumme iss,
Noh hot en yeders noch gezarrt,
„Ich wunner, wer die Faasnacht gebt,
Wen’s drefft, der watt ins Seifass g’schparrt.“
Mer hot sich awwer als gewehrt,
Un’s waar ehm doch so halwer bang,
Mer waer verleicht der letscht im Bett,
Noh misst mer’s heere wochelang.

Was hot mer g’scharrt fer maryets raus,
So ass mer net die Faasnacht waer;
Der Mammi waar’s mol rufe g’schpaart,
So frieh waar’s Bett schun lang net leer.
Noh hot mer iwwer die gelacht,
Wu nix geduh henn wie gezarrt,
„Do kummt die Faasnacht hinnenoh,
Nau watt sie mol ins Seifass g’schparrt.“

Wann’s Breckfescht mol veriwwer waar,
Un all die Arewet aus’em Weg,
Noh hot die Mammi ‘s Backbord grickt,
Un holt en groosser Wambe Deeg,
Un legt en druff un drickt en rum,
Un rollt en in so Scheiwe aus;
Noh hot sie’s Reedel haddich grickt,
Un schneid die schenschte Kuche raus.

Bis alles noh recht gange waar,
Datt hinner’m Offe uff der Kischt,
Waar’s Fett am Koche in der Pann, –
Mer hot sich’s Maul schun abgewischt.
Datt hot sie noh die Kuche nei;
Die sinn datt g’schwumme wie die Gens.
Was henn sie scheene Backe grickt,
Ganz dunkelbrau mit geele Krenz!

Sie waare schee, sie waare guud;
Was hot’s ehm Abbeditt gemacht,
Sie yuscht zu sehne uff’em Disch! –
Der Bauch, der hot ehm recht gelacht.
Uff kors, die Mammi hot’s gewisst,
Wie hungrich, ass so Buwe sinn;
Was hot sie groosse Schissle g’hatt,
Un Kuche, ass wie Hoischteck drin.

‘S maag sei, wie’s will, ‘s iss net, wie’s waar,
Ihr alte Kalls, ihr wisst’s zu guud;
So Dings vergesst sich net so leicht,
So ebbes draagt mer net im Hut.
Ach! Wammer alsemol draa denkt,
Wie’s waar in seine yunge Yaahr,
Mer geebt der beschte Gaul im Schtall
Fer’n Woch wie sellemols, net waahr?

Edward Hermany (1832-1896)

Deitsch Web-TV: Kenn Schadde! ‚S Friehyaahr kummt ball.

Heit iss Grundsau-Daag, un Phil hot sein Schadde net gsehne. Sell meent, ass es Friehyaahr ball kumme sett! Sell iss en guudi Neiigkeet, iss es net …

‚S KATZ DEITSCH SCHTICK

‚S bucklich Mennli

Mir is mer yuscht eikumme, was mei Groossmammi als verzaehlt hot—as des Zeit vum Yaahr, wann mer’s Friehgaardesach naus hot, wei, des waar die Zeit vum Yaahr, wu die alde Leit als verzaehlt hen, as sie die gleene Mennlin gsehne hen rumher—in unnerschiddliche Bletz im Pennsylvaanisch Deitschland. 

Un des waar, uffkors, was die Englische un die Skotsch un die Eirische saage, as die „Fairies“ waerde, odder die gleene Leit, wu im Land rumschpringe.  Nau, die Eirische abaddich—die hen ihre gleeni Menner, as sie sehne un heere, un sie schwetze aardlich viel vun dem.  Awwer’s sin net viel Leit, as wisse, as die Pennsylvaanische Deitsche aa die gleene Mennlin ghat hen.

Nau, eens vun denne waar, uffkors, es „Bucklich Mennli,“ as sie ghat hen im Haus.  Un des waar die Hausfraa ihre Mennli gewest, was sie geglaabt hot drin.  Un en Latt vun denne alde Weibsleit hen en abaddicher Blatz in die Feierherd ghat, as sie net weckgekehrt hen, so as es „Bucklich Mennli“  schlofe kann datt. 

Es „Bucklich Mennli“ waar en gschpassicher Kall gewest.  Er hot, wann die Fraa am backe waar un’s is ‚re eppes gfalle, odder is ‚re en Mick in der Peideeg kumme, odder eppes wie sell, wei, hot sie, uffkors, gsaat—“des waar die Schuld vum Buckliche Mennli.“ Wann er net datt gewest waer, wei, waer des net ghaeppent.  Un awwer wann sie en guder Kuche gebacke hot—un der is schee luck (light) gewest, as er gut geroche hot un alles, wei, dann hot sie, uffkors, aa gsaat—“ya well, des muss mer em Bucklich Mennli gewwe, er hot mer mitgholfe fer den Kuche backe.“

John Brendel (1889 -1966)

S KATZ DEITSCH SCHTICK

Der Abril

Abril — un die Amschle sin do!
Was singe sie mariyets so froh!
Sie schpringe un huppse
Un zoppe un zuppse
Un gehne de Reggewaerm no.

Abrilkalb muss emol sei,
Dabbt immer am Erschde do rei;
Sie schicke uns anne,
Nix hinne, nix vanne,
No lache die Schpitzbuwe glei.

Abril is der Munet fer Ziehge,
Fer Wasser im Keller zu griege,
Deel ziehge mit Schulde,
Mer muss sich gedulde,
Ball duhn sie en Annrer bedriege.

Nau macht mer des Gaardesach naus.
Noh butzt mer im Hof un am Haus;
Un Schauers, die kumme,
Do waxe die Blumme,
Mer heert aa der Piewie datt drauss.

John Birmelin (1873-1950)