Wie der Parre Rahn mir gholfe hot

Parre Clarence Rahn schwetzt an en Grundsau Lodsch

Beim Don Breininger

Ich will ebbes verzehle vum Parre Rahn (1898-1977), en Reformed (UCC) Pastor. Nau, der Parre Rahn, zu meine ‘Estimation‘, waar der bescht Pennsilfaanischdeitsch-Schwetzer rumhaer gewest as ich g’heert hab. Un ich daed saage, wann’s net gewest waer fer der Parre Rahn, waerd ich net do fer Deitsch schwetze. Wie ich aus de Schul kumme bin, ich hab geblaant ghat fer noch die Kolletsch geh, awwer es waare zwee Dinger:  Mei Paepp hot gsaat, er weess net wu’s Geld beikummt fer noch die Kolletsch geh; un ich hab schunn en Maedel ghat. Ich hab net gewisst, eb ich nau noch die Kolletsch geh will. Sellemols hot mer achtzeh Yaahr alt sei misse fer en guder Tschabb grieye aryets. Du weescht, mer hot eenich aryets uff de Bauerei schaffe kenne, odder an de gleene Miehle, un Sach wie sell. Awwer fer en Tschabb grieye noch em Grieg, daed mer saage. die ‘Industrial Companies‘ sin kumme in Lecha Kaundi. Mer hen ‘Bethlehem Schtahl’ ghat, mer hen ‘s ‘Mack Trucks‘ ghat, mer hen alle Aarde Seidemiehl ghat… Awwer mer hot achtzeh Yaahr alt sei misse fer en Tschabb grieye an selle Bletz. Ich weess net, eb’s seller Weg waar do, awwer sie hen ehm net gedingt mitaus mer hot en Hoochschul-‘diploma‘ un mer waar achtzeh. Well, wie ich noh schpotyaahrs achtzeh warre bin, haww ich en Tschabb grickt an ‘General Electric‘. Un’s waar en guder Tschabb; ich hab’s gegliche datt, awwer ich waar yuscht, ich denk, drei Yaahr datt. Noh hen sie mir aagebodde fer en ‘Offis‘ iwwernemme drunne in Virginia. Un ich hab gezaehlt fer geh. Ich waar schun g’heiert sellemols; un mir waare nunnergange un hen en Haus g’funne, as mer gegliche hen. Un’s waar alles geblaant fer nunner noch Virginia zieye. Un ich bin zerickkumme… Un mei Schwardaadi iss umg’schtatzt mit Hatzschlaag – un waar g’schtarwe. Un der Parre Rahn iss kumme… Nau, der Parre Rahn waar mei Schwieyermammi ihre Parre. Un noch de Leicht iss er kumme zu mer, un hot gsaat, “Du kannscht net noch Virginia geh.”  Haww ich gsaat, “Ferwas? Des iss en guder Blaan; des sott gut ausmache…” /– “Ya, awwer,” hot er gsaat, “dei Familye braucht dich do.” Hot er gsaat, “Dei Familye…, eh, du duhscht des Gegend verlosse, dei Arrebschaft in des Pennsilfaanisch Deitsch schwetze,” hot er gsaat. “Dei Familye braucht dich, dei Schwieyermammi braucht dich nau,” hot er gsaat, “dei Karich braucht dich… Wann du fattgehscht,” hot er gsaat, “kummscht du nimmi zerick, un du vergescht all des.” Un ich hab bissel gedenkt driwwer, awwer ich hab net gewisst was zu duh.

Noh iss er nochemol kumme, der Parre Rahn. Noh hot er gsaat, “Hoscht du iwwergedenkt, was ich dir ausgelegt hab?” /–”Ya,” haww ich gsaat, “ich weess net was zu duh. Awwer ich meen ich sott geh; es iss en guder Blaan…” Un er hot mich widder rausg’schwetzt – un ich bin do deheem gebliwwe. Un nau, wann ich zerickguck, daed ich saage, sell waar ‘s beschde Ding, die beschde ‘Blaans’, as epper mir seilewes gewwe hot. Sell hot der Parre Rahn geduh fer mich. Un…

Der Parre Rahn waar en Schwetzer, er hot schwetze kenne uff eenich eppes: en Schubbkarichraad, odder en Fensposchde, an eenich eppes wie sell hot er schwetze kenne; un er hot en ganze Schtory rausgemacht – mit sei annere Schtories, un iss widder zerick uff sei Blaan kumme, un hot ausgelegt – en guder Weg zu lewe. Un er hot mer viel raus-g’holfe. Ich hab oft newich ihm g’hockt an ‘re ‘Banquet’ aryets, an ‘re Grundsau Lottsch odder en Versammling. Un er hot sei glee schwatz Buch im Rocksack ghadde. Un noh, nochdem as mer gesse hen, hot er in sei Rocksack gelangt un hot’s glee Bichli rausgenumme, un hot’s uffgemacht. Un do uff em Blaatt waare drei Wadde gewest. Noh hot er’s Blaatt rumgedreht, noh waare noch zwee Wadde uff sell. Un er hot als des Buch geguckt, noh hot er’s zugemacht un hot’s widder in der Rocksack g’schteckt. Un uff selle fimf Wadde, odder sechs Wadde, hot aer fer zwansich Minudde g’schwetzt. Un aer hot en Schtory ghat, as wunnerbaar waar! Mer hot en ganzi Woch hinnenooch, hot mer denke kenne vun was as er ausgelegt hot – un was es gemeent hot zu unser Lewe. Er hot’s saeme Ding geduh in Englisch. Awwer in Pennsilfaanisch Deitsch – die Wadde, as er geyuust hot un der Weg, as er Sach ausgelegt hot, es waar yuscht wunderbaar! Er hot en ‘Tape Recorder‘ ghat un er hot sei Sache all ge-‘taped‘. Un noh hot er gsaat, “Du sottscht des aa duh,” hot er gsaat, “du sottscht des ‘tape‘-e; noh nemm’s heem, un harrich’s ab. Noh kannscht du sehne, was fer Fehler as gemacht hoscht.” /–”So”, hot er gsaat, “des sin Wadde alsemohl in Deitsch, hoscht du englische Wadde g’yuust,” hot er gsaat. “Un wann du des abharrichscht, heerscht du sell.” Un noh fer Grischtdaag, ee Yaahr haww ich en ‘Tape-recorder‘ grickt. Noh haww ich zu de Fraa gsaat, “Ferwas hoscht du gewisst as ich so en ‘Taperecorder‘ hawwe hab wolle?” Noh hot sie gsaat, “Ei, der Parre Rahn hot’s kaaft, ich hab’s kaaft vun ihm. Er hot’s mer kaaft as ich’s dir gewwe kennt fer Grischtdaag.”Un so, ich hab vun sellem aa Zeit haww ich’s als ab-g’harricht. Un es iss wunderbaar wie mar sich selwert abharricht, un sehnt wu mar Fehler macht. Un mar kann sellerweg lanne. Un sell iss der Weg, as er mer raus-g’holfe hot.  En wunderbaarer Mann.

Comments are closed.