Schlagwort-Archive: spring

‚S KATZ DEITSCH SCHTICK

Im Moi

Im Moi, do kumme
Die Blaedder un Blumme;
Was is es doch immer im Moi so schee!
‚S is alles so frehlich,
Mer fiehlt sich so seelich,
Es macht ehm en Freed fer naus zu geh.

Die Veggel duhn singe, die Felder sin grie,
Die Fensemeis huppse am Riggel dehie,
Es schtreichelt der Wind so darich die Beem,
Die Ieme, sie hole der Hunnich schun heem.

Die Fleddermeis kumme,
Die Moikeffer brumme,
Der Voggel baut’s Nescht un legt sei Oi.
‚S is alles blessierlich,
Un des is nadierlich
Im frehliche, seeliche, glickliche Moi.

John Birmelin (1873—1950)

‚S KATZ DEITSCH SCHTICK

Der Schwallem

Es gebt ken Voggel, as meh en Deel is vun ‚re Bauerei wie der Schwallem. Friehyaahrs kummt er gfloge—vun wu weess mer net—un’s erscht Ding, as er dutt, is paarmol unnich em Vorschuss naus un neifliege. Es nemmt net lang, no hot er schun sich en Balke rausgsucht, wu er sich en Nescht hiebaue will.

Wann’s mol ans Hoimache geht un’s Weeze un Hawwer reifaahre, is er aa debei. Ken annrer Voggel bekimmert sich um der Bauer un sei Arwet. Der Schwallem awwer fliegt newe em Leederwagge her vun friehe Mariye bis zum schpoode Owet. Hoch in die Luft schiesst er, dann schwimmt er wie en Wolk im Himmel, un no uff eemol segelt er widder runnerzuus de Hoiheife odder Weezeschock zu. Es scheint, wie wann er sei Lewe net mied warre daet. Des is der Schwallem.

Hoscht yemols gheert, ferwas as er sich uff ‚re Bauerei mit em Bauer un Vieh so deheem macht?

Meh as wie 300 Yaahr zerick sin die erschde deitsche Leit naach Pennsylvaani kumme. Sell Zeit, saage sie, haett’s noch ken Schwalme gewwe. Die Leit, as riwwerkumme sin, hen net immer bezahle kenne fer die Rees. No hen die Schiffleit sie als verkaaft zu annre Leit, bis sie die Rees abbezahlt ghat hen. Sell waar aa der Fall mit’m Mann, as ich verzaehle will vum. En geizicher Bauer hot ihn kaaft. Siwwe Yaahr hot er schaffe misse—ball Daag un Nacht—bis er sich abverdient hot ghat.

Wie die siwwe Yaahr uff waare, hot er en Meedel gheiert, as aa so wie er vun Deitschland riwwerkumme waar un net fer ihr Rees bezahle hot kenne. Weit ins Land nei sin sie gezoge un hen datt aafange bauere. Es Land hen sie glaare misse—alli Zoll devun. Es waar der zwett Summer, as sie uff ihrm eegne Schtick Land gewuhnt hen, wie em Mann die Geil darichgange sin un er unnich der Wagge gschmisse is warre un die Lood Hoi iwwer ihn gfaahre.

Eb er die Aage ’s letscht Mol zugedrickt hot, hot er noch eemol sei gleener Buh sehne wolle. Wie sei Fraa ihn uff die Bruscht gelegt hot, hot er in seim Buwli sei Ohr gepischbert—laut schwetze hot er nimmi kenne—as er schee uff sei Memm achtgewwe sett, wann er mol uffgewaxe waer. Es Buweli hot awwer nix vun all dem verschtanne—es waar yuscht bissli iwwer en Yaahr alt.

No hot der aarm Mann fer immer die Aagedeckel zugemacht. Ehrlich waar er im Lewe gewest un in sei Gott hot er fescht geglaabt. So is er in der Himmel kumme.

Im Himmel um ihn rum waare all die annre so froh, wie’s in de Biewel schteht, as sie datt drowwe sin. Awwer der aarm Bauer waar draurich. Er hot immer heile misse, wann Gott ihn gsehne hot.

Mol emol wie Gott ihn gheert hot heile, is er zu ihm gange fer ihn drooschde. Es waar’s erscht mol, as sei Lewe epper im Himmel draurich waar. No hot Gott ihn gfrogt, was uff seim Hatz waer. Dann hot der aarm Bauer Gott verzaehlt vun seine Fraa un seim glee Buwli, un wie er so froh gewest is drunne uff seinre gleene Bauerei. Er wott widder nunner.

Gott, wie er gsehne hot, as alle Zuschpruch umsunscht waar, hot em aarme Bauer sei Winsch, widder hinunner uff die Erd zu geh, in Werklichkeet gsetzt.

In en Voggel hot Gott ihn verennert. Ken Dier is Gott liewer as en Voggel. Kenner fallt ya aus de Luft, as er’s net weess. Daage un Daage hot’s genumme, bis der aarm Bauer uff die Erd widder kumme is.

En Nescht fer’n Heemet hot er iwwerall gsucht—uff Beem, unnich em Dachlaade, im Busch un im Feld—awwer nariyets hot em recht gebasst. Mol ee Daag hot er sei Fraa un Buwli drauss unnich em Vorschuss uff die Gnie gfunne am beede zu Gott fer sei Seel. Ken bessrer Blatz as wie en Betort hot er sich denke kenne fer en Nescht baue, un so hot er sich im Balke unnich em Vorschuss—beim Vieh un de Mensche—en Heemet gemacht.

Un datt hot er achtgewwe uff sei Familie un sei Vieh, an de Scheier un uff de Felder. Beim Hoi un Weeze eifaahre waar er aa debei zu sehne, as alles gut gange is. Schpootyaahrs is er als hiegfloge—mer weess net wu—un friehyaahrs heemkumme. Alle Yaahr is es so gange, bis sei Fraa selwert die Aage zugemacht hot. No mol ee Daag—es waar Schpootyaahr—is er fattgfloge, un sell Friehyaahr net widder kumme.

Niemand weess, was gschehne is—Gott awwer losst ken Voggel aus de Luft falle, as er’s net weess.—Un heit noch, meh as wie 300 Yaahr dernaach, gebt en Voggel acht uff en Bauer, sei Scheier un Vieh, sei Busch un Felder. Seller Voggel is der Schwallem.

Alfred Shoemaker

‚S KATZ DEITSCH SCHTICK

Der Oschderoierbaam

„Lange Yaahre zerick hen unsere Voreldere viele Gewohnheide vum alde Land mit naach Amerika gebrocht. Eens devun waar der Oschderoierbaam. Weil alles frieh im Friehyaahr so drieb un leer is, hen sie gfarebde Oier uff en Baam ghenkt fer alles schenner gucke mache. Do in Pennsylvaani duhne viele Leit widder die alt Gewohnheit zum Lewe bringe.

Mer nemmt rohe Oier un dutt sie ausblose. Fer sie ausblose, muss mer an de zwee Enner mit ‚me Schtechnoodel schtecke, un dann drin rumriehre bis der Dodder un es Weiss vum Oi gut uffgschtarrt sin, dann am eende End neiblose, so as es Schtofft am annere End raus kummt. Denno hen sie die leere Schale gfarebt.

Wie hen sie die Farewe gemacht? Fer en goldenes Gehl mache, hot mer en halwes Kuppche Rinn vum Hickernissbaam genumme, fei uffgebrocht, zwee Kuppche Wasser, en Teeleffel Essich un en Patz Allau. Die Brieh hot mer fer en halwi Schtunn langsam gekocht, un denno die Oierschale dezu nei (odder die hattgekochde Oier in der Brieh gemacht).

Deel vun die Oier waare aa „Binsegraasoier.“ Sie hen sich Binsegraas aus der Wiss uffgsammelt, hen’s weech Marick mit ‚me dinne Droht rausgschowe un hen dann mit ‚em Marick die Oier schee gschmickt. Wann die Oier faddich waare, hen sie sie uff en Baam ghenkt fer alli-epper Blessier zu gewwe.“

Barbara Miller  (1932-1998)